Primer Progresif Afazi (PPA); akıcı olmayan/agramatik varyant; semantik varyant ve logopenik varyant olmak üzere üç farklı varyant ile tanımlanmaktadır. Her bir varyant birbirinden farklı karakteristik dil ve konuşma özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu anlatısal derleme ile PPA’lı bireylerde kullanılan dil ve konuşma değerlendirme yöntemlerinin ve kanıta dayalı müdahale yöntemlerinin sunulması amaçlanmıştır.
Bu çalışmada geleneksel derleme yöntemi kullanılmıştır. PPA’lı bireylerde uygulanan dil-konuşma değerlendirme ve müdahalelerine ilişkin alan yazın taraması yapılmıştır. PPA’nın değerlendirilmesinde öykü alınması; dil değerlendirmesi; ayırıcı tanı araçlarının kullanılması; bilişsel-dilsel değerlendirme; tek sözcük anlama ve kişi/nesne bilgisinin değerlendirilmesi; motor konuşma ve akıcılığın değerlendirilmesi; sözdizimi; yazılı dil ve bilişsel iletişim becerilerinin değerlendirilmesi önemlidir.
Müdahale süreçleri; dil ve konuşma terapisi; farmakolojik müdahaleler; bilişsel rehabilitasyon ve destekleyici bakım yaklaşımları ile yürütülmektedir. Dil ve konuşma terapisi süreci PPA’lı bireyler için oldukça önemli olup belirlenen bozukluklara yönelik onarıcı ve telafi edici terapi yaklaşımlarını içerebilmektedir.
Ayrıca mevcut becerileri desteklemek için alternatif ve destekleyici iletişim yöntemleri ve İletişim Ortağı Eğitimi yaklaşımları kullanılabilmektedir. Yapılan inceleme; Türkiye’de PPA’ya yönelik değerlendirme ve terapi bataryalarının yetersiz olduğunu göstermektedir. Müdahale etkililiğinin artırılabilmesi ve bireylerin hizmete erişiminin sağlanabilmesi için PPA’ya yönelik dil ve konuşma terapisinin potansiyel faydası konusunda bilinçlendirme çalışmaları yapılması ve PPA’nın değerlendirilmesi ve müdahalesi için kanıta dayalı test bataryalarının ve müdahale yöntemlerinin geliştirilmesinin etkili olacağı düşünülmektedir.