Nitrat, sporcu beslenmesinde besinsel ergojenik destek olarak öne çıkan doğal bir bileşendir. Diyetle alınan inorganik nitratın (özellikle pancar ve yeşil yapraklı sebzelerden) nitrik okside dönüşerek vazodilatasyonu artırdığı, kas oksijenlenmesini iyileştirdiği ve enerji metabolizmasını desteklediği rapor edilmiştir.
Bu derlemede, Ocak 2020 – Ocak 2025 arasında PubMed, ScienceDirect, SpringerLink, Taylor & Francis, EBSCOhost ve Google Scholar veri tabanları taranmış; “nitrate”, “nitric oxide”, “exercise performance”, “ergogenic aid”, “aerobic performance”, “anaerobic exercise”, “resistance training” ve “cognitive performance” anahtar kelimeleriyle ulaşılan çalışmalar incelenmiştir.
Dahil etme ve hariç tutma kriterlerine göre seçilen 15 makale tematik olarak rapor edilmiştir. Bulgular, nitrat besinsel ergojenik desteğinin özellikle aerobik performansta dayanıklılığı artırma, oksijen tüketimini azaltma ve egzersiz toleransını yükseltme yönünde olumlu etkiler sağladığını göstermektedir.
Anaerobik performans üzerindeki etkiler ise heterojendir; bazı çalışmalarda tekrarlı sprint ve direnç egzersizlerinde güç artışı görülürken, bazılarında anlamlı değişim rapor edilmemiştir. Ayrıca nitratın bilişsel işlev, oksidatif stres regülasyonu ve yüksek irtifa adaptasyonunda potansiyel katkılar sunduğu ancak daha fazla kanıta ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir.
Genel olarak, nitrat metabolizması spor performansını destekleme açısından umut vericidir; ancak bireysel yanıt farklılıkları, dozaj, kullanım süresi ve antrenman düzeyi gibi faktörler göz önünde bulundurularak gelecekte randomize kontrollü ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.