Amaç

Bu çalışma, Madde Kullanım Bozukluğu (MKB) tanısıyla tedavi başvurusu yapmış ergenlerde, Kokain Kullanım Bozukluğu (KKB) gelişimiyle ilişkili bireysel, davranışsal ve zamansal belirleyicileri ortaya koymayı amaçlamaktadır.Yöntemler: Kesitsel ve retrospektif tasarımla yürütülen bu çalışmaya, Nisan 2019– Şubat 2024 tarihleri arasında MKB tanısıyla takip edilen ve en az bir kez kokain kullanmış 87 ergen dâhil edilmiştir. DSM-5’e göre KKB tanısı alanlar “KKB grubu” (n = 31), yalnızca kokain deneyimi olanlar ise “KKB olmayan grup” (n = 56) olarak sınıflandırılmıştır. Grup karşılaştırmaları Ki-kare/Fisher’s Exact ve Mann–Whitney U testleriyle yapılmış; ikili analizlerde anlamlı bulunan değişkenler Backward LR yöntemiyle çok değişkenli lojistik regresyona alınmıştır.Bulgular: KKB grubu, kokainle daha erken yaşta tanışmış (medyan = 15) ve ilk madde deneyiminden kokain kullanımına daha kısa sürede geçmiştir (medyan = 2 yıl). Ayrıca, hayat boyu MKB tanı sayısı KKB grubunda belirgin olarak daha yüksektir (p < 0,01). Buna karşın, ilk maddeyle tanışma yaşı ve hayat boyu toplam madde sayısı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Tercih maddeleri incelendiğinde, yalnızca esrar tercihi farklılık göstermiş; esrarı tercih maddesi olarak bildirenlerde KKB olasılığı anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuştur (p = 0,002). Lojistik regresyon analizinde, dört değişken KKB ile bağımsız ilişkili kalmıştır: daha yüksek hayat boyu MKB tanı sayısı (OR = 1,81), daha erken kokainle tanışma yaşı (OR = 0,61), daha kısa geçiş süresi (OR = 0,69) ve esrar tercihi (OR = 0,13).Sonuç: Ergenlerde KKB gelişiminin özellikle kokainle karşılaşma zamanlaması, kullanım hızındaki artış ve birikimli bağımlılık yüküyle ilişkili olduğunu; bu göstergelerin erken müdahalede önemli olduğunu ortaya koymaktadır.