Ruhsal iyilik hâli temel bir insan hakkı ve kamusal politika alanıdır. Buna karşın ruh sağlığı hizmetlerinin kapsayıcılığı, yalnızca klinik kapasiteyle değil; bütçeleme tercihleri, hizmet organizasyonu, damgalama, sosyal eşitsizlikler ve politika tasarımıyla yakından ilişkilidir. Bu çalışma, Türkiye’de toplum temelli ruh sağlığı politikalarını hak temelli bir perspektiften incelemekte ve seçili ülke örnekleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir.
Araştırmada nitel doküman incelemesine dayalı karşılaştırmalı kamu politikası analizi ile eleştirel politika analizi birlikte kullanılmıştır. İngiltere, İtalya, Kanada, Japonya ve Çin örnekleri; hizmet sunum modeli, birinci basamak entegrasyonu, insan kaynağı ve kurumsal kapasite, veri-izleme mekanizmaları ve önleyici politika araçları bakımından incelenmiştir.
Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerine ilişkin düzenli ve karşılaştırılabilir veri setlerinin sınırlı olması, çalışmanın yöntemsel tercihlerini belirleyen önemli bir unsur olmuştur. Bulgular, Türkiye’de toplum temelli modele geçiş yönünde önemli kurumsal adımlar atıldığını; ancak TRSM’ler, birinci basamak yapıları ve diğer toplum temelli hizmet bileşenleri arasında eşgüdüm, standardizasyon, performans izleme ve sosyal belirleyicilere duyarlı önleyici kapasite bakımından sınırlılıklar bulunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de temel sorunun kurumsal yapıların yokluğundan çok, mevcut yapıların bütünleşik, erişilebilir ve ölçülebilir bir kamu hizmeti rejimine dönüştürülememesi olduğunu savunmakta ve bu doğrultuda veri temelli, çok aktörlü ve hak odaklı politika iyileştirmeleri önermektedir.