19.yüzyıldan itibaren deney hayvanları bilimsel araştırmalarda önemli bir yer edinmiş ve insan fizyolojisinin anlaşılması, yeni ilaçların geliştirilmesi, kronik hastalıklara yönelik tanı ve tedavi stratejilerinin belirlenmesi, yara iyileşmesi mekanizmalarının aydınlatılması ve cerrahi tekniklerin geliştirilmesi gibi birçok alanda kritik katkılar sağlamıştır.
Literatür incelendiğinde, hemşirelik biliminde deney hayvanlarıyla yürütülen araştırmaların sınırlı olmakla birlikte mevcut olduğu görülmektedir. Hem hayvan destekli terapi uygulamalarını hem de deneysel hayvan modellerini içeren yüksek lisans ve doktora tezleri ile çeşitli akademik çalışmaların yürütüldüğü belirlenmiştir.
Hemşirelik disiplininin bilimsel temellerinin güçlendirilmesi için deneysel hayvan modellerinin kullanılması; özellikle yara iyileşmesi, doku onarımı, inflamatuar süreçlerin yönetimi, farmakolojik ve nonfarmakolojik girişimlerin etkililiğinin test edilmesi, fizyopatolojik mekanizmaların anlaşılması ve yeni bakım yaklaşımlarının geliştirilmesi açısından önemli bir potansiyel taşımaktadır.
Deney hayvanları ile yürütülen araştırmalar, hemşirelik alanında kanıta dayalı uygulamaların geliştirilmesine, yenilikçi bakım stratejilerinin oluşturulmasına ve klinik sonuçların iyileştirilmesine bilimsel düzeyde katkı sunabilir.Bu derlemede, hemşirelikte gerçekleştirilecek deneysel hayvan araştırmalarının metodolojik planlama süreci, deneysel tasarımın temel bileşenleri, örneklem seçimi, randomizasyon, körleme, standardizasyon ve veri analizine ilişkin ilkeler detaylandırılarak ele alınmıştır.
Ayrıca 3R (Replacement, Reduction, Refinement) ilkeleri başta olmak üzere etik kurallar, yasal düzenlemeler ve hayvan refahına yönelik gereklilikler kapsamlı biçimde tartışılmıştır. Bu kapsamlı değerlendirme, gelecekte hemşirelik biliminde yapılacak deneysel hayvan çalışmalarına rehberlik etmeyi ve araştırmacıların daha sistematik, güvenilir ve etik açıdan uygun çalışmalar planlamalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.Anahtar Kelimeler: Hemşirelik; hayvan deneyleri, metodoloji, etikFinansal Kaynak; Bu çalışma sırasında yapılan araştırma esnasında hiçbir kurum ya da kuruluştan destek alınmamıştır.
Akbulut, Ö. (2023). Hayvan Deneylerinde Örneklem Büyüklüğünün Kaynak Eşitlik Yöntemi ile Belirlenmesi ve Güç Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 18(2), 117–125. https://doi.org/10.17517/ksutfd.1123704Brink, C. B., & Lewis, D. I. (2023). The 12 Rs Framework as a Comprehensive, Unifying Construct for Principles Guiding Animal Research Ethics.
Animals, 13, 1128. https://doi.org/10.3390/ani13071128Dom, A., Hern, I., Mart, J., Olmos-hern, A., Verduzco-mendoza, A., & Mota-rojas, D. (2023). The Importance of Animal Models in Biomedical Research : Current Insights and Applications. Animals, 13(1223), 1–24. https://doi.org/10.3390/ani13071223du Sert, N.
P., Hurst, V., Ahluwalia, A., Alam, S., Avey, M. T., Baker, M., … Würbel, H. (2020). The arrive guidelines 2.0: Updated guidelines for reporting animal research. PLoS Biology, 18(7), 1–2. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3000410Hankenson, F. C., Prager, E. M., & Berridge, B. R. (2024). Advocating for Generalizability : Accepting Inherent Variability in Translation of Animal Research Outcomes.
Annual Reviews, 12, 391–410.